Erfrecht

Erfrecht

 

Bijna iedereen krijgt op enig moment te maken met erfrecht. Als langstlevende partner, als kind of anderszins als erfgenaam, of bijvoorbeeld als legataris.

Het erfrecht is een complex rechtsgebied en wordt grotendeels geregeld in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. In 2003 is erfrecht geheel vernieuwd om de positie van de langstlevende echtgenoot te verbeteren. In de wet staan speciale regels opgenomen voor de echtgenoot van de overleden persoon, waaronder de mogelijkheid van het vestigen van een vruchtgebruik op de woning en inboedel en de vestiging van een vruchtgebruik op de gehele nalatenschap indien de echtgenoot dit voor zijn of haar verzorging nodig heeft. De wet kent voor (minderjarige) kinderen de mogelijkheid tot verkrijging van een som ineens voor hun verzorging en opvoeding en voor de kosten van levensonderhoud en studie tot 21 jaar. Kinderen van de overleden persoon hebben voorts de mogelijkheid om bij het zogeheten “stieffamilie-gevaar” wilsrechten uit te oefenen, zodat goederen van hun overleden ouder aan de kinderen dient te worden overgedragen. Daarnaast biedt de wet aan de achtergebleven echtgenoot en de kinderen de mogelijkheid om het beroep of bedrijf of onderneming van de overleden persoon voort te zetten.

 

Kindsdeel

Als u nog een erfdeel krijgt van de eerste ouder die is overleden dan wordt dat een kindsdeel genoemd. Er kan een geschil ontstaan over de berekening, de opeisbaarheid dan wel de voldoening van uw kindsdeel. Als partijen er onderling niet uitkomen kan aan de Kantonrechter worden gevraagd om de hoogte van het kindsdeel te bepalen. In sommige gevallen kan de uitbetaling van een kindsdeel in kort geding worden gevorderd en in sommige gevallen kan u de rechter verzoeken in te grijpen wanneer de langstlevende de kindsdelen frustreert. Er zijn ook andere manieren om uw kindsdeel veilig te stellen. Denk daarbij aan een onderbewindstelling van de langstlevende ouder of het inroepen van uw wilsrechten. Een kindsdeel kan verjaren en er is een vervaltermijn van 3 jaren na de verdeling. Ook kan onder bepaalde omstandigheden een eerder vastgesteld kindsdeel worden gewijzigd.

Testament

In een testament wordt geregeld wie de erfgenamen zijn. Er mag in een testament worden afgeweken van het wettelijke erfrecht. Zo kunnen echtgenoten en kinderen ook onterfd worden, iets dat niet iedereen weet en dat voor vervelende verrassingen kan zorgen. Vaak bevat een testament ook voorschriften voor de afwikkeling van de nalatenschap en wordt er een executeur benoemd.

Legitieme portie

Onterfde kinderen hebben recht op een legitieme portie. Dit is een bedrag dat ongeveer overeenkomt met de helft van de waarde van het erfdeel dat het kind zou hebben gekregen wanneer het niet onterfd zou zijn. De onterfde echtgenoot heeft geen recht op een legitieme portie, maar kan aanspraak maken op een “passend verzorgingsniveau”. Bijvoorbeeld door aanspraak te maken op het vruchtgebruik van de echtelijke woning en de inboedel. Bij testament kan van deze regelingen niet worden afgeweken, maar veelal is de uitoefening van deze rechten aan korte termijnen gebonden.

De executeur

De taken en bevoegdheden van een executeur zijn wettelijk geregeld. In een testament kunnen de taken en bevoegdheden van een executeur worden uitgebreid of beperkt. Er kunnen drie soorten executeurs worden onderscheiden. De executeur met één ster mag dan alleen de begrafenis regelen, de executeur met twee sterren mag ook de nalatenschap beheren en de executeur met drie sterren is ook afwikkelingsbewindvoerder en mag de nalatenschap verdelen. Erfgenamen kunnen de executeur via de Kantonrechter dwingen een boedelbeschrijving op te stellen en informatie aan hen te verstrekken. Een executeur kan door de Kantonrechter worden ontslagen op eigen verzoek of om "gewichtige redenen". Ook kan verzocht worden de executeur direct te schorsen. Een executeur is ook hoofdelijk aansprakelijk voor de eventueel verschuldigde erfbelasting dan wel naheffingsaanslag. De executele is daarom geen vrijblijvende erebaan.

Erfenis verdelen

Een belangrijk onderdeel van het erfrecht is de verdeling van de nalatenschap. Om te kunnen verdelen, dient er een goede inventarisatie te worden gemaakt van alle aanwezige goederen en schulden van de nalatenschap, op het moment van overlijden. Alle erfgenamen zijn deelgenoten bij de verdeling van een nalatenschap. Zogenaamde legitimarissen, onterfde kinderen die een beroep hebben gedaan op hun legitieme portie, zijn echter geen deelgenoten bij de verdeling van een nalatenschap.Zo nodig kan de erfenis via de rechter worden verdeeld, waarbij onwillige erfgenamen kunnen worden vervangen of een bepaalde manier van verdelen van de erfenis kan worden gevorderd.

Legaat

Een testament of codicil kan een legaat bevatten. Als aan u een legaat is toegekend in een testament dan bent u legataris en heeft u een duidelijk omschreven vordering ten aanzien van bepaalde zaken of een bepaald bedrag in geld op de erfenis.Een legataris kan tot de erfgenamen behoren, maar dit hoeft niet het geval te zijn. De erfgenamen zijn verplicht het legaat aan u te leveren, tenzij er te veel schulden zijn. Andere schuldeisers van de nalatenschap gaan namelijk voor op de legataris. Legaten zijn "post-concurrent". Het kan dus zijn dat je dan als legataris je legaat niet ontvangt.